PSIXOLOG QANDAY BO'LISH KERAK : ERIK BERN TRANZAKT TAXLIL ASOSIDA
Kalit so‘zlar:
Haqiqiy psixolog birinchiAbstrak
Zamonaviy jamiyatda inson salomatligi va farovonligini ta’minlashda psixolog kasbining ahamiyati tobora ortib bormoqda. Ayniqsa, bozor iqtisodiyoti sharoitida yuzaga kelayotgan stress, raqobat, ijtimoiy tengsizlik va ma’naviy izlanishlar inson ruhiyatiga bosim o‘tkazayotgan bir paytda, malakali psixologlarning zarurligi dolzarb masalaga aylanmoqda. Psixolog nafaqat diagnostika va maslahat berish bilan cheklanib qolmasligi, balki ijtimoiy va madaniy jarayonlarni tahlil qila oladigan, shaxsiy rivojlanish, oilaviy muammolar, mehnat jamoalaridagi nizolar, yoshlar va bolalarning moslashuv jarayonlari kabi sohalarda ham faoliyat yurita oladigan mutaxassis bo‘lishi kerak. Biroq, jamiyatda psixologik xizmatlardan foydalanish hanuz murakkab holatda qolmoqda. Bu holatning yuzaga kelishiga bir nechta omillar sabab bo‘layotir. Avvalo, aholining ruhiy sog‘liq madaniyati yetarli darajada shakllanmagan. Ikkinchidan, psixologik xizmatni ko‘rsatayotgan ayrim shaxslarning malakasi past yoki ularning faoliyati umuman ilmiy asosga ega emas. Bu esa haqiqiy va soxta mutaxassislarni ajratishdagi muammolarni kuchaytiradi. Bundan tashqari, qonunchilikda psixologik xizmatlar bilan bog‘liq tartibga soluvchi mexanizmlar yetarlicha shakllanmagan. Natijada, psixolog kasbining obro‘siga putur yetkazuvchi holatlar yuzaga kelmoqda.
Havolalar
1. Watson, J. B. (1913). Psychology as the Behaviorist Views It. Psychological Review, 20(2), 158–177. — Bixeviorizmning asosiy nazariy asoslari.
2. Skinner, B. F. (1953). Science and Human Behavior. Macmillan.
— Xulq-atvorni o`rganish, mukofot va jazolash tizimi haqida asosiy ish.
3. Thorndike, E. L. (1911). Animal Intelligence: Experimental Studies. The Macmillan Company. — O`rganish nazariyasi va ta`limdagi amaliy yondashuvlar.
4. Холл К. (1943). Principles of Behavior. New York: Appleton-Century-Crofts. — Mexanik motivatsiya nazariyasi asoschisi sifatida bixeviorizmda muhim o`rin tutadi.
5. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2019 йил 29 апрелдаги “Ilm-fan va innovatsiyani rivojlantirish orqali ta`lim sifatini oshirish chora-tadbirlari to`g`risida”gi PQ-4307-sonli qarori. — O`zbekiston ta`lim siyosatining zamonaviy yo`nalishlari.
6. Jo`raev, X. X. (2021). Pedagogik psixologiya. Toshkent: O`qituvchi nashriyoti. — O`zbekiston kontekstida pedagogik jarayonlar va psixologik yondashuvlar.
7. Karimova, Z. A. (2017). O`quvchilarning psixologik holati va uni tahlil qilish metodikasi. Toshkent: Fan. — Maktab va litsey ta`limida psixologik kuzatuvlar.
8. Ўзбекистон Республикаси “Ta`lim to`g`risida”gi Qonuni (yangi tahrir, 2020). — O`zbekistonda ta`lim tizimining huquqiy asoslari.
9. Schultz, D. P., & Schultz, S. E. (2016). Theories of Personality (11th ed.). Cengage Learning. — Bixeviorizm va boshqa psixologik nazariyalar taqqoslamasi.
10. Файзиева, М.Р. (2020). Ta`lim jarayonida psixologik metodlardan foydalanishning samaradorligi. Toshkent: TDPU ilmiy nashrlari.
