MASOFADAN ZONDLASH VA DALA TADQIQOTLARINI INTEGRATSIYALASH ORQALI OQ LAYLAK MONITORINGI METODIKASI
Kalit so‘zlar:
Oq laylak, masofadan zondlash, NDWIAbstrak
Ushbu maqolada Farg‘ona vodiysida oq laylak — Ciconia ciconia asiatica
populyatsiyasini monitoring qilishda masofadan zondlash (remote sensing) va dala tadqiqotlarini
integratsiyalash metodikasi ishlab chiqildi va sinovdan o‘tkazildi. 2021–2023-yillarda olib borilgan
tadqiqotlar natijasida Google Earth sun’iy yo‘ldosh tasvirlari, NDWI (Normalizatsiyalangan Suv
Indeksi) tahlili hamda avtomobil transektlari asosida uyalar aniqlanib, dala sharoitida tekshirildi.
Natijada jami 897 ta uya qayd etildi, shundan 834 tasi (93%) ko‘payuvchi juftlar tomonidan band
etilgan. NDWI asosida aniqlangan potensial yashash muhitlari maydoni 11 511,5 km² ni tashkil etdi va
dala ma’lumotlari bilan 82% moslik qayd etildi. Tadqiqot natijalari masofadan zondlash usullari dala
kuzatuvlari bilan birlashtirilganda yuqori aniqlik va samaradorlikka erishish mumkinligini ko‘rsatdi.
Ishlab chiqilgan metodika oq laylakni respublika miqyosida yagona standart asosida monitoring qilish
imkonini beradi.
Havolalar
1. Bykova, E., Gritsina, M., Mamashukurov, A. (2022). Monitoring of White Stork colonies in
the Fergana Valley. Ornithological Research, 31(2), 145–158.
2. Chernetsov, N., Berthold, P., Querner, U. (2006). Migratory orientation of White Storks
(Ciconia ciconia). Journal of Ornithology, 147(2), 278–286.
3. Ehrlich, P. R., Dobkin, D. S., Wheye, D. (2010). The Birder’s Handbook: A Field Guide to
the Natural History of North American Birds. New York: Simon & Schuster.
4. Esipov, A. V., Bochkarev, M. N. (1996). White Stork nesting ecology in Central Asia.
Russian Journal of Ornithology, 5(1), 33–41.
5. Fedorenko, A., Zima, P. (2024). Remote sensing methods for White Stork nest detection in
Kazakhstan. Ecological Monitoring Review, 12(1), 55–67.
6. Gritsina, M., Mamashukurov, A., Jabborov, Q. (2022). Anthropogenic impacts on White
Stork populations in Eastern Uzbekistan. Central Asian Biodiversity Journal, 4(3), 101–115.
7. Kashkarov, R. D., Shernazarov, E. A. (2019). O‘zbekiston Qizil kitobi. Umurtqali hayvonlar.
Toshkent: O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi nashriyoti.
8. Kashkarov, R. D., Mamashukurov, A., Shernazarov, E. (2017). Power line conflicts and
White Stork mortality in Uzbekistan. Bird Conservation International, 27(4), 512–520.
9. Kosicki, J. Z. (2012). Long-term population changes in White Stork in agricultural
landscapes. Acta Ornithologica, 47(2), 123–132.
10.Kosicki, J. Z., Indykiewicz, P. (2011). Habitat selection of White Stork in farmland areas.
Ecological Research, 26(4), 717–725.
11.Lebedeva, E. A. (1960). Nesting ecology of White Stork in Central Asia. Proceedings of the
Academy of Sciences of the USSR, 135(3), 689–695.
12.Mamashukurov, A. (2021). Electric grid disturbances caused by White Storks in Namangan
region. Energy and Ecology Bulletin, 6(2), 22–29.
13.Meklenburtsev, R. N. (1974). Distribution of White Stork in Central Asia. Ornithological
Collection, 10, 88–97.