ZAMONAVIY GLOBALLASHUV VA RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR DAVRIDA AXBOROT HURUJLARINI OILADA FARZAND TARBIYASIGA TASIRI
Kalit so‘zlar:
oila psixologiyasi, gender stereotiplari, farzand tarbiyasi, ma'naviy-axloqiy immunitet, axborot huruji, ijtimoiy ong, gender tenglik.Abstrak
Ushbu maqolada oila psixologiyasi doirasida gender stereotiplarining shakllanishi, ularning farzand tarbiyasiga va yosh avlodning ijtimoiy ongiga ta'siri o‘rganiladi. Axborot hurujlari (ommaviy axborot vositalari, ijtimoiy tarmoqlar orqali tarqaladigan radikal g‘oyalar, axloqsiz kontent) sharoitida ma'naviy-axloqiy immunitetni shakllantirishda oilaning o‘rni tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, oilada gender tenglikka asoslangan demokratik tarbiya uslubi bolalarda tanqidiy fikrlash, empatiya va axborotni tanlab qabul qilish ko‘nikmalarini rivojlantirib, axborot xurujlariga qarshi psixologik chidamlilikni oshiradi. An’anaviy gender stereotiplari (erkak – kuchli boquvchi, ayol – uy bekasi) esa bolalarda o‘ziga ishonchsizlik va ijtimoiy moslashuv qiyinchiliklarini keltirib chiqarishi mumkin. Maqola O‘zbekiston oilalarida gender stereotiplarining salbiy ta'sirini kamaytirish bo‘yicha takliflar beradi.
Havolalar
1. UNDP Uzbekistan. (2023). ’’Negative Impact of Gender Stereotypes and Patriarchal Attitudes on Gender Equality in Uzbekistan”. United Nations Development Programme.
2. Suyarqulova, P. (2026). Oila psixologiyasi va gender stereotiplari; farzand tarbiyasi va ijtimoiy ong ta'siri. ’’Advancing the Culture of Gender Equality”
3. UNICEF Uzbekistan. (2023).’’Situation Analysis of Children and Adolescents in Uzbekistan”. United Nations Children's Fund.
4. Halim, M. L. D., Ruble, D. N., & Tamis-LeMonda, C. S. (2016). Gender Attitudes in Early Childhood: Behavioral Consequences and Cognitive Antecedents. ’’Developmental Psychology”, 52(5), 702–716. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5397366/
5. Saribayeva, U. (2024). Oilada er-xotin gender tengligini ta'minlanishining ijtimoiy-psixologik asoslari. ’’Ilmiy tadqiqotlar jurnali’’, 632–635. https://in-academy.uz/index.php/ejar/article/download/45392/28906/49120
6. Loblay, V., et al. (2025). Developing a Conceptual Framework for Cultural Adaptation of Digital Parenting Interventions. ’’Computers in Human Behavior Reports”. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2666560325001690
7. Alimjanova, M. (2021). About Gender Stereotypes. *European Journal of Education and Learning*, 1(1). https://ejedl.academiascience.org/index.php/ejedl/article/download/111/100/198