BAHOLOVCHANLIK KATEGORIYASINING LINGVISTIK TALQINI VA PRAGMATIK MOHIYATI
Kalit so‘zlar:
baholovchanlik, konnotatsiya, subyektivlik, pragmatika, ekspressivlik, emotsionallik, lisoniy baho.Abstrak
Ushbu maqolada tilshunoslikda baholovchanlik kategoriyasining nazariy asoslari, uning obyektiv va subyektiv jihatlari hamda konnotativ ma’no tarkibidagi o‘rni tahlil qilinadi. Baholovchanlikning gnoseologik va pragmatik yondashuvlar doirasida talqini, ratsional va emotsional baholash turlarining lisoniy ifodalanish xususiyatlari yoritiladi. Shuningdek, ekspressivlik, emotsionallik, obrazlilik va funksional-stilistik komponentlarning o‘zaro munosabati ko‘rib chiqiladi. Yetakchi tilshunos olimlar – Sh. Balli, I. V. Arnold, A. V. Kunin, V. N. Teliya, L. A. Sergeeva va boshqalarning qarashlari asosida baholovchanlikning pragmatik kategoriya sifatidagi mohiyati asoslab beriladi. Tadqiqot natijalari baholovchanlik til birliklari semantikasining ajralmas qismi ekanini ko‘rsatadi.
Havolalar
1. Arnold, I. V. (1981). Stilistika sovremennogo angliyskogo yazyka. Leningrad: Prosveshcheniye. 8-bet.
2. Arnold, I. V. (1986). The English Word. Moskva: Vysshaya shkola. 38-bet.
3. Balli, Sh. (1961). Fransuzskaya stilistika. Moskva. 29-bet.
4. Jdanova, O. P. (1985). Semanticheskaya struktura glagolov povedeniya. In Semanticheskie klassy russkikh glagolov (Universitetlararo ilmiy ishlar to‘plami). Sverdlovsk, 55–56-betlar.
5. Kunin, A. V. (1996). Nekotorye voprosy angliyskoy frazeologii. Moskva: GIS. 160-bet.
6. Mamatov, A. E. (1988). Emotsional-baholovchi mazmunni ifodalovchi frazeologik birliklarning semantik-stilistik xususiyatlari (Dissertatsiya avtoreferati). Toshkent.
7. Ovsyannikova, A. (2011). Virazheniye otsenochnosti frazeologicheskikh edinits, funktsioniruyushchikh v dramaturgii A. Vampilova. Filologiya i iskusstvovedeniye.
8. Sergeeva, L. A. (1982). O sootnoshenii obyektivnykh i subyektivnykh faktorov v znacheniyakh emotsionalno-otsenochnykh prilagatelnykh v sovremennom russkom yazyke. In Issledovaniya po semantike. Ufa: BDU nashriyoti, 81–88-betlar.
9. Telia, V. N. (1996). Russkaya frazeologiya: semanticheskiy, pragmaticheskiy i lingvokulturologicheskiy aspekty. Moskva: Shkola “Yazyki russkoy kultury”. 17-bet.
10. Vinogradov, V. V. (1953). Основные типы лексических значений слова. ВЯ, №5Б стр 12.
11. Xarchenko, V. K. (1983). Vzaimodeystviye konnotativnykh priznakov, soznacheniy v semantike slova. In Leksicheskie i grammaticheskie komponenty v semantike yazykovogo znaka (Mezhvuzovskiy sbornik nauchnykh trudov). Voronej, 47–52-betlar.
12. Yo‘ldoshev, B. (1998). Frazeologik uslubiyat asoslari. O‘quv qo‘llanma. Samarqand. 88-bet.
13. Zubova, T. B. (2025). Otsenochnost kak diskursivnaya xarakteristika: svoystva i tipologiya. Filologiya: nauchniye issledovaniya.
