Fe³⁺ BILAN DOPIRLANGAN ZnO NING SPIN HOLATLARI VA TIRQISH ENERGIYASI: SPIN-POLARIZATSIYALANGAN DFT+U TADQIQOTI

Mualliflar

  • Arzimurodova X.J Muhamadiyev N.Q Uzokov J.R Muhamadiyev A.N ##default.groups.name.author##

Kalit so‘zlar:

ZnO, Fe³⁺ dopirlash, spin holat

Abstrak

Ushbu maqolada wurtzit tuzilishga ega ZnO kristall panjarasida Fe³⁺ ionining substitutsion dopirlanishi natijasida yuzaga keladigan spin holatlari va tirqish energiyasi (band gap) o‘zgarishlari spin-polarizatsiyalangan DFT+U usuli asosida o‘rganildi. Hisoblashlar Fe³⁺ ionining yuqori-spin konfiguratsiyasi (3d⁵, S = 5/2) energetik jihatdan barqaror ekanini ko‘rsatdi. Fe 3d va O 2p orbitallari o‘rtasidagi kuchli gibridlanish almashinuviy ajralish (~2–3 eV) hosil qiladi va taqiqlangan zonada qo‘shimcha aralashma (impurity) holatlarni shakllantiradi. Natijada samarali tirqish energiyasi torayadi va materialning optik hamda magnit xossalari sezilarli o‘zgaradi. Olingan natijalar Fe dopirlangan ZnO ning spintronika va fotokataliz sohalarida istiqbolli ekanini ko‘rsatadi

Muallif biografiyasi

  • Arzimurodova X.J Muhamadiyev N.Q Uzokov J.R Muhamadiyev A.N
    Sharof Rashidov nomidagi Samarqand davlat universiteti

Havolalar

1. Özgür Ü., Alivov Y.I., Liu C., Teke A., Reshchikov M.A., Dogan S., Avrutin V., Cho S.-J.,

Morkoç H. A comprehensive review of ZnO materials and devices // J. Appl. Phys. – 2005. – Vol. 98.

– P. 041301.

2. Dietl T., Ohno H., Matsukura F., Cibert J., Ferrand D. Zener model description of

ferromagnetism in zinc-blende magnetic semiconductors // Science. – 2000. – Vol. 287. – P. 1019–1022.

3. Perdew J.P., Burke K., Ernzerhof M. Generalized Gradient Approximation Made Simple //

Phys. Rev. Lett. – 1996. – Vol. 77. – P. 3865–3868.

4. Blöchl P.E. Projector augmented-wave method // Phys. Rev. B. – 1994. – Vol. 50. – P. 17953–

17979.

“Ilmiy tadqiqotlarni amaliyotga joriy qilishning muammo va yechimlari” mavzusidagi onlayn

xalqaro ilmiy-amaliy anjuman materiallar to‘plami. NamDU - 2026-yil 20-21-fevral

journal.namdu.uz --- 710 --- universaljurnal.uz

5. Dudarev S.L., Botton G.A., Savrasov S.Y., Humphreys C.J., Sutton A.P. Electron-energy-loss

spectra and the structural stability of nickel oxide: An LSDA+U study // Phys. Rev. B. – 1998. – Vol.

57. – P. 1505–1509.

6. Van de Walle C.G., Neugebauer J. First-principles calculations for defects and impurities:

Applications to III-nitrides // J. Appl. Phys. – 2004. – Vol. 95. – P. 3851–3879.

Yuklab olishlar

Nashr qilingan

2026-03-29