Motivatsiyaning ierarxik modellarini dekonstruksiya qilish: A. Maslou piramidasi va o'z-o'zini belgilash nazariyasining prokrastinatsiya genezisida qiyosiy tahlili

Mualliflar

  • Дильфуза Махкамова ##default.groups.name.author##

Kalit so‘zlar:

prokrastinatsiya, ehtiyojlar ierarxiyasi, A. Maslou, o'z-o'zini belgilash nazariyasi, SDT, avtonomiya, kompetentlik, ichki motivatsiya, vazifalarni qayta shakllantirish, akademik samaradorlik

Abstrak

Ushbu maqola prokrastinatsiya fenomeni kontekstida motivatsiyaning ikki raqobatdosh kontseptual modelini tanqidiy tahlil qilishga bag'ishlangan. A. Maslouning ehtiyojlar ierarxik modeli (1943), boshqaruv va pedagogik amaliyotda keng tarqalganiga qaramay, asosiy ehtiyojlari qondirilgan odamlarda prokrastinatsiyani tushuntirishda printsipial cheklovlarni ochib beradi. Muqobil tushuntirish doirasi sifatida E. Deci va R. Rayanning o'z-o'zini belgilash nazariyasi (SDT) ko'rib chiqiladi, u prokrastinatsiyani xulq-atvor nuqsoni yoki irodasizlikning namoyon bo'lishi emas, balki uchta asosiy ichki ehtiyojlarning: avtonomiya, kompetentlik va bog'liqlikning buzilishi natijasida yuzaga keladigan himoya psixologik mexanizmi sifatida talqin qiladi. Ikkala modelning qiyosiy tahlili asosida va diagnostika vositalariga — Umumiy prokrastinatsiya shkalasi (PASS) va Asosiy psixologik ehtiyojlar indeksi (BPNS) — tayanib, maqolada motivatsiyani boshqarishda defitsit mantig'idan jarayonli yondashuvga o'tish asoslanadi. Akademik va professional muhitda ichki motivatsiyani tiklashga qaratilgan vazifalarni qayta shakllantirishning amaliy mexanizmlari taklif etiladi. Ishning ilmiy yangiligi shundan iboratki, prokrastinatsiya individual shaxsiy kamchiliklarning oqibati emas, balki avtonomiya tanqisligining diagnostik ahamiyatga ega signalidir.

Havolalar

Kalbay oʻgʻli, J. B. (2023). DAVLAT BOSHQARUVIDA “ELEKTRON HUKUMAT” TIZIMI: QIYOSIY HUQUQIY TAHLIL. Innovative Development in Educational Activities, 2(3), 102-107.

Alderfer, C. P. (1969). An empirical test of a new theory of human needs. Organizational Behavior and Human Performance.

Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2000). The "what" and "why" of goal pursuits: Human needs and the self-determination of behavior. Psychological Inquiry.

Kleinman, P. (2012). Psychology 101: All-in-one guide to the science of the mind. Adams Media.

Maslow, A. H. (1943). A theory of human motivation. Psychological Review.

Steel, P. (2007). The nature of procrastination: A meta-analytic and theoretical review. Psychological Bulletin.

Ravshanjon o'g, G. A. D., Muhtorjon o'g'li, M. M., & Rasuljon o'g'li, R. A. (2023). ELEKTRON HUKUMAT TIZIMI. THEORY AND ANALYTICAL ASPECTS OF RECENT RESEARCH, 2(16), 164-168.

INSON VA FUQARO SHAXSIY HUQUQ HAMDA ERKINLIKLARINING KONSTITUTSIYAVIY KAFOLATLARI. (2026). Journal of Universal Science Research, 4(2), 199-203. https://doi.org/10.66301/jusr.v4i2.16983

SURXONDARYO VILOYATI ADLIYA BOSHQARMASINING TASHKILIY-HUQUQIY SHAKLLANISHI VA KADRLAR SIYOSATI: TARIXIY-HUQUQIY TAHLILI. (2026). Journal of Universal Science Research, 4(5), 20-27. https://doi.org/10.66301/jusr.v4i5.18400

SOVET ADLIYA TIZIMIDAN MILLIY HUQUQIY INSTITUTLARGA OʻTISHNING IJTIMOIY-SIYOSIY VA HUQUQIY SHART-SHAROITLARI. (2026). Journal of Universal Science Research, 4(5), 11-19. https://doi.org/10.66301/jusr.v4i5.18399

GLOBAL TAHDID SIFATIDA ODAM SAVDOSI MASALALARINING KOMPLEKS TAHLILI VA HUQUQIY TARTIBGA SOLISH MASALALARI. (2026). Journal of Universal Science Research, 4(2), 237-248. https://doi.org/10.66301/jusr.v4i2.17037

MURUVVAT UYIDA BIR KUN: KOʻZ BILAN KOʻRILGAN HAYOT, HUQUQIY HIMOYA ORQALI DAVOM ETTIRILADIGAN KELAJAK. (2026). Journal of Universal Science Research, 4(2), 192-198. https://doi.org/10.66301/jusr.v4i2.16982

ADABIY TARJIMA VA UNING AHAMIYATI. (2026). ACUMEN: INTERNATIONAL JOURNAL OF MULTIDISCIPLINARY RESEARCH, 3(5), 913-916. https://doi.org/10.66301/5ccb8823

GESTATSION VA SURUNKALI ARTERIAL GIPERTENZIYADA HOMILADORLIK KECHISHINING KLINIK-LABORATOR VA DOPPLEROMETRIYA KOʻRSATKICHLARI QIYOSIY TAHLILI. (2026). "Conference on Universal Science Research 2023", 4(5), 32-34. https://universalpublishings.com/index.php/cusr/article/view/18709

QUMQOʻRGʻON TUMANINING IQTISODIY-GEOGRAFIK TAVSIFI: HUDUDIY JOYLASHUV, DEMOGRAFIK DINAMIKA VA XOʻJALIK IXTISOSLASHUVI. (2026). SYNAPSES: INSIGHTS ACROSS THE DISCIPLINES, 3(5), 696-703. https://universalpublishings.com/index.php/siad/article/view/18814

TURIZM INFRATUZILMASINI RIVOJLANTIRISHGA OID KLASSIK VA ZAMONAVIY YONDASHUVLAR. (2026). "Conference on Universal Science Research 2023", 4(5), 5-10. https://universalpublishings.com/index.php/cusr/article/view/18433

YURIDIK FAOLIYATDA MANTA RAY FORAGING OPTIMIZATION USULLARINI QO'LLANILISHI. (2025). "XXI ASRDA INNOVATSION TEXNOLOGIYALAR, FAN VA TA'LIM TARAQQIYOTIDAGI DOLZARB MUAMMOLAR" Nomli Respublika Ilmiy-Amaliy Konferensiyasi, 3(4), 89-95. https://universalpublishings.com/index.php/itfttdm/article/view/10940

OʻZBEKISTON RESPUBLIKASINING KONSTITUTSIYAVIY RIVOJLANISHI. (2026). FAN, TAʼLIM, TEXNOLOGIYA VA ISHLAB CHIQARISH INTEGRATSIYASI ASOSIDA RIVOJLANISH ISTIQBOLLARI, 3(5), 37-40. https://universalpublishings.com/index.php/fan/article/view/18722

INGLIZ HUQUQI VA OʻZBEKISTON QONUNCHILIGIDA SHARTNOMA TUZISH ASOSLARINING QIYOSIY HUQUQIY TAHLILI. (2024). Journal of Science-Innovative Research in Uzbekistan, 2(11), 48-52. https://universalpublishings.com/index.php/jsiru/article/view/7889

YOQUB ABU YUSUFNING IJTIMOIY-FALSAFIY QARASHLARI. (2024). UNIVERSAL BOOKS AND MONOGRAPHS, 1(1). https://universalpublishings.com/index.php/ubm/article/view/5084

OʻZBEKISTON YOSHLAR ITTIFOQI BOSHLANGʻICH TASHKILOTINING SOTSIOLOGIK TAHLILI. (2024). TECHNICAL SCIENCE RESEARCH IN UZBEKISTAN, 2(5), 180-184. https://universalpublishings.com/index.php/tsru/article/view/5969

INSON VA FUQAROLARNING HUQUQ VA ERKINLIKLARINI HIMOYA QILISHNING YURIDIK MEXANIZMLARI. (2024). CONFERENCE OF NATURAL AND APPLIED SCIENCES IN SCIENTIFIC INNOVATIVE RESEARCH, 1(9), 94-96. https://universalpublishings.com/index.php/cnassir/article/view/7157

ODIL SUDLOVNING ASOSI — BU MALAKALI, MUSTAQIL VA VIJDONLI SUDYALARDIR. (2025). Yangi O'zbekistonda Tabiiy Va Ijtimoiy-Gumanitar Fanlar Respublika Ilmiy Amaliy Konferensiyasi, 3(8), 99-100. https://universalpublishings.com/index.php/gumanitar/article/view/13504

SUD-EKSPERTIZA FAOLIYATIGA YANGI INNOVATSION TEXNOLOGIYALARNI JORIY ETILISHI. (2024). MEDICINE, PEDAGOGY AND TECHNOLOGY: THEORY AND PRACTICE, 2(5), 634-639. https://universalpublishings.com/index.php/mpttp/article/view/5992

XALQARO HUQUQ VA GʻAZO FOJIASI: YOSHLARNING FUQAROLIK POZITSIYASI VA ADOLAT IZTIROBI. (2025). JOURNAL OF ANALYTICAL SYNERGY AND SCIENTIFIC HORIZON, 1(1), 47-57.

ZAMONAVIY JARROHLIKDA INNOVATSION YONDASHUVLAR VA TEXNOLOGIYALAR. (2025). "SUD TIBBIYOTIDA YANGI KUN" ILMIY-REFERATIV JURNAL, 1(3), 5-9. https://universalpublishings.com/index.php/styk/article/view/14599

POSSIBILITIES FOR DIAGNOSIS AND TREATMENT OF CERVICAL DISEASES. (2026). INTERNATIONAL CONFERENCE ON INTERDISCIPLINARY SCIENCE, 3(5), 3-7. https://universalconference.us/universalconference/index.php/icms/article/view/7069

A Philosophical Analysis of Sufi Views in Yunus Emre's Worldview. (2026). PROBLEMS AND SOLUTIONS OF SCIENTIFIC AND INNOVATIVE RESEARCH, 3(5), 3-5. https://universalconference.us/universalconference/index.php/pssir/article/view/7134

USING ECONOMIC MECHANISMS TO INCREASE THE COMPETITIVENESS OF TEXTILE INDUSTRY ENTERPRISES. (2026). INTERNATIONAL CONFERENCE ON ADVANCE SCIENCE AND TECHNOLOGY, 3(4), 11-14. https://universalconference.us/universalconference/index.php/icast/article/view/7132

YOSH OILALARDA OILAVIY NIZOLARNING PSIXOLOGIK TAʼSIRI. (2026). CONFERENCE ON THE ROLE AND IMPORTANCE OF SCIENCE IN THE MODERN WORLD, 3(5), 6-8. https://universalconference.us/universalconference/index.php/crismw/article/view/7139

AI-BASED AUDIT SYSTEMS: PROSPECTS FOR DETECTING FINANCIAL FRAUD AND REDUCING THE SHADOW ECONOMY. (2026). INTERNATIONAL CONFERENCE ON MEDICINE, SCIENCE, AND EDUCATION, 3(4), 3-20. https://universalconference.us/universalconference/index.php/icmse/article/view/7042

IMPROVING A WARNING-BASED REGIONAL TAX CONTROL MECHANISM FOR RAISING LOCAL BUDGET REVENUES. (2026). INTERNATIONAL SCIENTIFIC INNOVATION RESEARCH CONFERENCE, 3(3), 3-15. https://universalconference.us/universalconference/index.php/isirc/article/view/7041

РОЛЬ ТРАДИЦИЙ ФРАНЦА КАФКИ И ПРОБЛЕМЫ ХУДОЖЕСТВЕННОЙ ИНТЕРПРЕТАЦИИ В ТВОРЧЕСТВЕ НАЗАРА ЭШОНКУЛА. (2026). INTERNATIONAL CONFERENCE ON MODERN DEVELOPMENT OF PEDAGOGY AND LINGUISTICS, 3(5), 3-7. https://universalconference.us/universalconference/index.php/icmdpl/article/view/7124

“Fe (II), Ni (II) IONLARINING TARKIBIDA AZOT, KISLOROD TUTGAN IMMOBILLANGAN LIGANDLARDA SORBSIYASI VA METALLOKOMPLEKSLARI TADQIQOTI. (2026). INTERNATIONAL CONFERENCE ON ANALYSIS OF MATHEMATICS AND EXACT SCIENCES, 3(2), 3-6. https://universalconference.us/universalconference/index.php/icames/article/view/6905

INTERNATIONAL CONFERENCE OF NATURAL AND SOCIAL-HUMANITARIAN SCIENCES. (2026). INTERNATIONAL CONFERENCE OF NATURAL AND SOCIAL-HUMANITARIAN SCIENCES, 3(3), 6-9. https://universalconference.us/universalconference/index.php/ICNSHS/article/view/6992

IN VITRO USULIDA O'SIMLIK YETISHTIRISH VA UNING AFZALIKLARI”. (2026). AGROINNOVATSIYA, 4(2), 6-11. https://agroinnovatsiya.uz/index.php/ag/article/view/248

TOSHKENT SHAHRINING UCHTEPA TUMANIDA AHOLI HARAKATCHANLIGINING TRANSPORT-GEOGRAFIK NUQTAI NAZARDAN TAHLIL QILISH. (2026). Multidisciplinary Journal of Science and Technology, 6(5), 13-16. https://mjstjournal.com/index.php/mjst/article/view/7327

IMPROVING ENERGY EFFICIENCY IN INDUSTRIAL PROCESSES BASED ON CFD SIMULATIONS AND ASSESSMENT OF ECONOMIC EFFICIENCY. (2026). International Conference on Multidisciplinary Science, 4(5), 18-20. https://mjstjournal.com/index.php/icms/article/view/7413

THE ROLE OF GENDER IN SHAPING COMMUNICATION STYLES : (ENGLISH VS. KARAKALPAK). (2026). SCIENCE TIME JOURNAL, 4(5/2), 6-11. https://doi.org/10.66345/stj.v4i5/2.5864

HUQUQ NORMALARI VA TUSHUNCHALARI. (2023). INTERNATIONAL JOURNAL OF RECENTLY SCIENTIFIC RESEARCHER'S THEORY, 1(8), 100-102. https://uzresearchers.com/index.php/ijrs/article/view/1081

BOLA HUQUQLARI. (2024). Analysis of International Sciences, 2(5), 81-86. https://uzresearchers.com/index.php/XAFT/article/view/3346

INTERNET JURNALISTIKADA FORMAT VA JANR MASALASI. (2024). Konferensiyalar | Conferences, 1(18), 9-12. https://uzresearchers.com/index.php/Conferences/article/view/3765

GULXANIYNING “ZARBULMASAL” ASARI ONOMASTIK TIZIMI. (2026). The Role of Exact Sciences in the Era of Modern Development, 4(1), 4-6. https://uzresearchers.com/index.php/RESMD/article/view/2763

RAQAMLI PLATFORMALAR ASOSIDA UNIVERSITET VA BIZNES HAMKORLIGI. (2026). Barqaror Taraqqiyot Va Rivojlanish Tamoyillari, 4(3), 4-6. https://uzresearchers.com/index.php/BTRT/article/view/343

СРАВНЕНИЕ ЦЕЛОСТНОГО И ПОЭТАПНОГО МЕТОДОВ ОБУЧЕНИЯ СЛОЖНЫМ ПРИМАМ В СПОРТИВНОЙ БОРЬБЕ. (2026). Нововведения Современного Научного Развития в Эпоху Глобализации: Проблемы и Решения, 4(1), 4-6. https://uzresearchers.com/index.php/NSNR/article/view/3290

MODERN PARADIGMS OF TEACHING PHYSICS IN TECHNICAL HIGHER EDUCATION AT THE STAGE OF DIGITAL DEVELOPMENT. (2026). International Innovation Research, 2(2), 4-13. https://doi.org/10.66343/03a08d68

TINISH BELGILARINING MA’NO FARQLASHDAGI OʻRNI. (2026). NEW UZBEKISTAN: A FIELD OF INTERDISCIPLINARY RESEARCH, 1(3), 4-6. https://xiuresearch.com/index.php/NU/article/view/978

EMPLOYEES WORKING IN THE COMMUNICATION SYSTEM OF KHOREZM DURING THE SECOND WORLD WAR. (2026). International Conference of Integrated Science, 1(3), 4-8. https://xiuresearch.com/index.php/icis/article/view/1814

СОЦИАЛЬНОЕ ПСИХОЛОГИЧЕСКИЕ АСПЕКТЫ СЧАСТЬЕ. (2026). Indexing, 2(1), 1-5. https://xiuresearch.com/index.php/lndexing/article/view/1073

IKKINCHI JAHON URUSHI YILLARIDA XORAZMDA IPAKCHILIK SOHASI FAOLIYATI. (2026). Innovation and Development, 4(5), 5-8. https://adabiyotxazinasi.com/index.php/inno/article/view/1253

OʻZBEK XALQ SHEVALARIDA OʻYIN NOMLARINING KELTIRILISHI. (2026). “BILGA” ILMIY-NAZARIY, METODIK ELEKTRON JURNAL, 1(1), 6-9. https://adabiyotxazinasi.com/index.php/bilga/article/view/1287

Samandarova Nodira Toir kizi. (2026). MULTIDIMENSIONAL POVERTY AND CHILD HEALTH IN UZBEKISTAN: EVIDENCE FROM MICS 2021–2022. Fan Va Tadqiqot Samaralari, 3(1), 4–6. Retrieved from https://academicsbook.com/index.php/fts/article/view/5484

Azimov Anvarjon Azizjon oʻgʻli. (2026). YOSH YUNON–RUM KURASHCHILARIDA KOMBINATSION HUJUMLARNI AVTOMATLASHTIRISHDA NEYROMOTOR OʻQUV DASTURLARINING SAMARADORLIGI. International Innovation and Researches, 3(1), 4–10. Retrieved from https://academicsbook.com/index.php/iir/article/view/3688

Yuklab olishlar

Nashr qilingan

2026-06-05