SEHRLI RAQAMLAR FENOMENI: MIF–MAROSIM–FOLKLOR KESISHUVINING NAZARIY VA METODOLOGIK ASOSLARI (Universal xalqaro ilmiy jurnal, 2026)
Mazkur maqolada folklor matnlarida uchraydigan “sehrli raqamlar” fenomenimifologik tafakkur, marosimiy amaliyot va folklor poetikasi tizimi doirasida nazariy jihatdan yoritiladi.Raqamlarga sirli va muqaddas mazmun yuklash qadimgi insonning olamni anglashga intilishi, tabiathodisalarini ramziy modellashtirish hamda ijtimoiy hayotni tartibga soluvchi marosimlar bilan uzviybog‘liq holda shakllangan. Antropologik va madaniy-tarixiy izlanishlarda sanoq amaliyoti ibtidoiyjamiyatda mantiqiy abstraksiya sifatida emas, balki kollektiv-mistik tasavvurlar bilan qorishgan holdapaydo bo‘lgani qayd etiladi. Shu jarayonda ayrim sonlar (3, 4, 5, 7, 9, 12, 40 va b.) real miqdorbildiruvchi birlik bo‘lishdan tashqari, “chegara”, “yakun”, “sinov”, “baraka”, “himoya”,“mukammallik” kabi semantikalarni turg‘un ifodalovchi madaniy kodga aylangan. Semiotic vamifosemiotik yondashuvlar sonni arxaik matnning struktur elementi sifatida talqin qilib, raqamlarningkosmogonik model hamda semantik chegaralovchi belgi sifatida ishlashini asoslaydi. Struktur va poetikfunksional tahlilda esa raqamlar syujet-kompozitsion mexanizmning muhim bo‘g‘ini sifatida ko‘riladi:uch martalik urinish, uch sinov, uch vazifa kabi qoliplar ertak va epik matnlar dinamikasini, ritm va esdaqolish mexanizmlarini mustahkamlaydi. Maqolada “sehrli raqamlar” va “an’anaviy raqamlar” farqimetodik mezon sifatida ajratilib, o‘zbek hamda ingliz folklori materiallarini qiyosiy o‘rganishda bufarqlashning ilmiy samaradorligi ko‘rsatiladi.
Keywords: sehrli raqamlar; sakrallik; mif–marosim–folklor