(untitled) (Universal xalqaro ilmiy jurnal, 2026)
Fizik parametrlari ma’lum bir fazoviy yo’nalish bo’ylab o’zgarib turadigan materialda elektron to’lqin funksiyalarining uzatilishi qat’iy nazariy nuqtai nazardan o’rganildi. Bunday tizimlarda fazoviy bir xillik zaryad tashuvchilarning kvant-mexanik xulq-atvorini aniqlashda hal qiluvchi rol o’ynaydi, chunki potensial energiya, samarali massa yoki kompozitsion profildagi o’zgarishlar to’lqin tarqalishiga sezilarli darajada ta’sir qiladi. Elektron bir xil bo’lmagan muhit orqali harakatlanganda, uning to’lqin funksiyasi o’zgaruvchan muhitga moslashadi va bu kvant mexanikasi doirasida izchil tavsiflanishi kerak bo’lgan aks ettirish, uzatish va interferentsiya hodisalariga olib keladi. Ushbu tahlil kvant tizimlaridagi statsionar holatlarning asosiy tavsifini beruvchi bitta zarrachali, vaqtga bog’liq bo’lmagan Shredinger tenglamasiga asoslangan. Bu tenglama to’liq energiya saqlanishi taxminiga binoan formulalangan, ya’ni kinetik va potentsial energiyalar yig’indisi zarrachaning harakati davomida doimiy bo’lib qoladi. Material xususiyatlari o’zgaradigan interfeyslarda tegishli chegara shartlarini qo’llash orqali aks ettirilgan va uzatiladigan to’lqinlarning amplitudalarini aniqlash, shuningdek, uzatish va aks ettirish koeffitsientlari kabi fizik jihatdan o’lchanadigan miqdorlarni hisoblash mumkin. Ushbu rasmiyatchilik doirasida o’zaro ta’sir qilmaydigan, spinsiz zarrachalarning elastik sochilish jarayonlari batafsil ko’rib chiqiladi. Elastik sochilish zarrachaning umumiy energiyasi potensial landshaft bilan o’zaro ta’sir paytida saqlanib qolishini anglatadi, garchi uning momentumi va harakat yo’nalishi o’zgarishi mumkin. Kvant tunnel hodisalariga alohida e’tibor beriladi, bunda zarrachalar kinetik energiyasi to’siq balandligidan past bo’lsa ham, potensial to’siqlarga kirib boradi. Bunday jarayonlar faqat materiyaning to’lqin tabiatidan kelib chiqadi va klassik analogga ega emas. Umuman olganda, yondashuv fazoviy jihatdan bir xil bo’lmagan kvant tizimlarida to’lqin uzatish, aks ettirish va tunnellashni tavsiflash uchun yagona, ichki izchil asosni taqdim etadi.